Ara Tatilde Çocuğum Ders Çalışmalı mı?
Cuma günü okuldan geliyor.
Çantasını bırakıyor ve daha montunu çıkarmadan:
“Oh, tatil başladı. Bir hafta ders yok!”
diyor.
Siz ise birkaç gün önce gelen sınav sonuçlarını düşünüyorsunuz. Matematik beklediğinizden düşük. Türkçede birkaç konu eksik. Bir yandan “Biraz dinlensin.” diyorsunuz, diğer yandan “Bir hafta hiçbir şey yapmazsa derslerden kopar mı?” diye düşünüyorsunuz.
Sonunda birçok velinin aklına aynı soru geliyor:
Ara tatilde çocuğum ders çalışmalı mı?
Bu sorunun bütün çocuklar için geçerli tek bir cevabı yok.
Çünkü bazı çocukların gerçekten dinlenmeye ihtiyacı vardır. Bazıları birkaç küçük eksiğini tamamladığında kendisini daha iyi hisseder. Bir başka çocuk ise önce uyku, telefon veya günlük düzenini toparlamalıdır.
Bu nedenle ara tatilde ilk sorumuz:
“Kaç saat ders çalışmalı?”
değil,
“Benim çocuğumun şu anda neye ihtiyacı var?”
olmalı.
Amaç çocuğu tatil boyunca masaya oturtmak değildir. Bununla birlikte bütün düzeni ortadan kaldırmak da doğru olmaz.
En sağlıklı yol, dinlenme ile sorumluluk arasında denge kurmaktır.
Ara Tatil Tatil mi, Çalışma Haftası mı?
Öncelikle ara tatilin gerçekten bir tatil olduğunu kabul edelim.
Çocuk biraz daha geç kalkabilir. Arkadaşlarıyla görüşebilir. Oyun oynayabilir. Ailesiyle dışarı çıkabilir. Sevdiği şeylere daha fazla zaman ayırabilir.
Bunların hiçbiri zaman kaybı değildir.
Çünkü çocukların da yetişkinler gibi zihinsel olarak dinlenmeye ihtiyacı vardır.
Ancak diğer uçta da dikkatli olmalıyız. Tatilin tamamını gece çok geç yatıp öğlene kadar uyuyarak ve günün büyük kısmını telefonla geçirerek tamamlamak gerçek anlamda dinlenmek değildir.
Dolayısıyla mesele:
“Ders mi, tatil mi?”
değil.
Asıl mesele:
“İkisini nasıl dengeleriz?”
sorusudur.
Önce Çocuğunuzun Neye İhtiyacı Olduğunu Bulun
Tatilden önce son birkaç haftayı düşünün.
| Çocuğun durumu | Ara tatilde öncelik |
|---|---|
| Çok yorgun ve isteksiz görünüyor | Dinlenme ve uyku |
| Bir iki konuda belirgin eksiği var | Kısa konu tekrarı |
| Sınavlara son gün hazırlanıyor | Planlama becerisi |
| Ders başına oturmakta zorlanıyor | Çalışmaya başlama alışkanlığı |
| Telefon sürekli dikkatini bölüyor | Ekran düzeni |
| Derslerini düzenli takip ediyor | Dinlenme ağırlıklı tatil |
| “Ben yapamıyorum.” demeye başladı | Önce duygusunu anlamak |
Bu tablo bize önemli bir şeyi gösteriyor:
Her çocuğun ara tatil programı aynı olmamalı.
İnternetten hazır bir program indirip çocuğun önüne koymak kolaydır. Ancak o programın sizin çocuğunuzun ihtiyacına uygun olması gerekir.
İlk Yazılıları Düşük Geldiyse Tatil Boyunca Ders mi Çalışmalı?
İlk yazılı sonucu beklediğinizden düşük geldiyse tatili bir fırsat olarak görmek isteyebilirsiniz.
Bu düşünce yanlış değil.
Ancak önce şu soruyu sorun:
“Not neden düşük geldi?”
Çocuk konuyu bilmiyor olabilir. Belki sınava geç başladı. Soruları hızlı okumuş olabilir. Zamanını yetiştirememiş olabilir. Ayrıca sınav sırasında çok kaygılanmış da olabilir.
Dolayısıyla düşük not her zaman:
“Yeterince çalışmadı.”
anlamına gelmez.
Örneğin belirgin bir konu eksiği varsa ara tatilde kısa tekrar yapılabilir. Buna karşılık sorun sınav hazırlığını son güne bırakmaksa çocuğa yalnızca daha fazla soru çözdürmek yeterli olmaz.
Bu konuyu daha ayrıntılı ele aldığımız “5. Sınıfta İlk Yazılılara Nasıl Hazırlanmalı? Veli Ne Kadar Karışmalı?” yazımıza burada iç bağlantı verelim.
İç bağlantı → 5. Sınıfta İlk Yazılılara Nasıl Hazırlanmalı? Veli Ne Kadar Karışmalı?
Ara Tatilde Kaç Saat Ders Çalışmalı?
Velilerin en çok merak ettiği sorulardan biri bu.
“Bir saat yeter mi?”
“İki saat çalışmalı mı?”
“Her gün test çözmeli mi?”
Bence önce saat belirlemek yerine yapılacak işi belirlemek daha doğru.
Örneğin çocuğun matematikte yalnızca bir konuda eksiği varsa her gün iki saat çalışmasına gerek yok. Kısa bir konu tekrarı ve ardından birkaç soru çoğu zaman yeterlidir.
Üstelik bütün günler akademik çalışma içermek zorunda değildir.
Önemli olan, çalışılan sürenin gerçekten amaca hizmet etmesidir.
Bu nedenle:
“Bugün iki saat çalışacaksın.”
demek yerine:
“Bugün zorlandığın konuyu tekrar edip 10 soru çözmen yeterli.”
demek çocuk için çok daha anlaşılırdır.
“Biraz Ders Çalış” Demek Yetmeyebilir
Veli:
“Bugün biraz matematik çalış.”
diyor.
Çocuk odasına gidiyor.
Yirmi dakika sonra geri geliyor:
“Bitti.”
“Ne yaptın?”
“Kitaba baktım.”
Aslında çocuk gerçekten çalıştığını düşünüyor olabilir.
Çünkü çocukla yetişkinin “ders çalışmak” tanımı her zaman aynı değildir.
Bu nedenle görevi somutlaştırmak işe yarar.
“Matematik çalış.”
yerine:
“Zorlandığın bölüme tekrar bak, ardından 10 soru çöz ve yanlışlarını kontrol et.”
diyebilirsiniz.
Eğer çocuğunuz yalnızca tatilde değil, okul döneminde de sürekli çalışmayı erteliyorsa “Çocuğum Ders Çalışmak İstemiyor: Tembellik Demeden Önce Bu Nedenlere Bakın” yazımızı da okuyabilirsiniz.
İç bağlantı → Çocuğum Ders Çalışmak İstemiyor: Tembellik Demeden Önce Bu Nedenlere Bakın
Ara Tatili Telafi Kampına Çevirmeyin
Burada velilerin iyi niyetle yaptığı önemli bir hataya dikkat çekmek istiyorum.
Tatilden önce uzun bir liste hazırlanıyor:
Matematik eksikleri, Türkçe paragraf, fen tekrarları, İngilizce kelimeler, kitap okuma, deneme sınavları…
Çocuk daha listeye bakarken yoruluyor.
Oysa bir haftada bütün dönemin eksiklerini kapatmaya çalışmak gerçekçi değildir.
Bunun yerine en önemli bir veya iki ihtiyacı seçin.
Örneğin:
“Matematikte şu konuyu biraz toparlayalım. Bunun dışında tatilini yap.”
demek çok daha sağlıklı bir mesajdır.
Böylece çocuk ara tatili ceza olarak görmez.
Ara tatilde çocuğun ihtiyaçlarını dengeli biçimde planlamak için aşağıdaki özet rehbere göz atabilirsiniz.
Basit Bir 5 Günlük Ara Tatil Planı
Katı bir program hazırlamak yerine esnek bir düzen kullanabilirsiniz.
| Gün | Küçük akademik hedef | Günün geri kalanı |
|---|---|---|
| 1. gün | Ders yok veya kısa değerlendirme | Dinlenme, aile, oyun |
| 2. gün | Bir eksik konuya kısa tekrar | Serbest zaman |
| 3. gün | Kısa tekrar ve birkaç soru | Kitap, hobi, hareket |
| 4. gün | İkinci ihtiyaç alanı | Arkadaşlar ve aile zamanı |
| 5. gün | Hafif tekrar ve okul hazırlığı | Çanta, uyku ve rutin |
Bu programın en önemli tarafı şu:
Çocuk bütün gün öğrenci olmak zorunda değil.
Ara tatilde onun çocuk olmaya da zamanı kalmalı.
Telefon, Uyku ve Kitap Dengesi Nasıl Olmalı?
Ara tatilde telefon ve oyun süresinin biraz artması normaldir.
Ancak sınırların tamamen kalkması özellikle uyku düzenini bozabilir. Gece geç saatlere kadar telefon kullanan çocuk sabah geç kalkar. Ardından bütün günün düzeni değişir.
Bu nedenle tatilde ekran kullanımını tamamen yasaklamak yerine temel kuralları koruyun.
Özellikle yemek zamanı ve uyku öncesinde telefon konusunda sınır koyabilirsiniz.
Telefon kullanımı evde sık sık tartışmaya dönüşüyorsa “Ortaokul Öğrencilerinde Telefon ve Ders Dengesi Nasıl Kurulur?” yazımızdaki önerilerden yararlanabilirsiniz.
İç bağlantı → Ortaokul Öğrencilerinde Telefon ve Ders Dengesi Nasıl Kurulur?
Uyku konusunda da benzer bir denge gerekir.
Çocuk tatilde biraz daha geç yatabilir. Ancak her gece saatleri daha da ileri taşımak okul dönüşünü zorlaştırır. Bu nedenle özellikle tatilin son iki gününde uyku düzenini okul saatlerine yaklaştırın.
Kitap okumayı ise ceza hâline getirmeyin.
“Test çözmedin, bari 50 sayfa kitap oku.”
yerine ailece kısa bir okuma zamanı oluşturabilirsiniz.
Böylece kitap, başarısızlığın karşılığı olan bir görev değil, günlük yaşamın doğal bir parçası olur.
Ödev Varsa Sorumluluğu Kimin?
Öğretmen ara tatil için görev verdiyse çocuk bunu son güne bırakmadan küçük parçalara ayırabilir.
Ancak veli görevin yöneticisi hâline gelmemeli.
Gün boyunca:
“Ödevini yaptın mı?”
“Kaç sayfa kaldı?”
“Daha başlamadın mı?”
demek yerine şu soruyu deneyin:
“Bu görevi tatil bitmeden nasıl tamamlamayı düşünüyorsun?”
Böylece sorumluluk yine çocukta kalır.
Çocuğunuz ders programını, ödevlerini veya sınav tarihlerini takip etmekte zorlanıyorsa “5. Sınıfta Ders Programı ve Sorumluluk Düzeni Nasıl Kurulur?” yazımıza da bağlantı verebiliriz.
İç bağlantı → 5. Sınıfta Ders Programı ve Sorumluluk Düzeni Nasıl Kurulur?
Öğretmenler Ara Tatil Öncesinde Ne Yapabilir?
Ara tatil öncesinde öğretmenin kısa bir yönlendirmesi öğrencinin işini oldukça kolaylaştırabilir.
Örneğin yalnızca:
“Şu sayfaları çözün.”
demek yerine:
“Bu dönemde zorlandığınız bir konuyu seçin ve tatilde kısa bir tekrar yapın.”
şeklinde bir yönlendirme verilebilir.
Çünkü her öğrencinin eksiği aynı değildir.
Bir öğrencinin matematik tekrarına ihtiyacı vardır. Başka bir öğrencinin düzenli okumaya devam etmesi yeterli olabilir. Bir başkasının ise gerçekten birkaç gün dinlenmesi gerekir.
Öğretmen ve veli aynı mesajı verdiğinde çocuk da ne yapacağını daha iyi anlar:
“Tatilde dinleneceksin. Ancak küçük sorumluluklarını da tamamen bırakmayacaksın.”
Hemen Bugün Deneyin
Ara tatil başlamadan önce çocuğunuzla beş dakikalık bir konuşma yapın.
Ancak programı siz hazırlayıp önüne koymayın.
Şunu sorun:
“Bu tatilde hem dinlenmek hem de okul için küçük bir şey yapmak istesen, sence neye ihtiyacın var?”
Sonra cevabını dinleyin.
Belki:
“Matematikte bir yeri anlamadım.”
diyecek.
Belki:
“Çok yoruldum.”
Belki de:
“Bilmiyorum.”
diyecek.
Sorun değil.
Amaç bütün kararı ona bırakmak değildir.
Amaç çocuğu kendi planının içine dahil etmektir.
Ayhan Hoca’dan Veliye Kısa Bir Değerlendirme
Velilerin ara tatilde yaşadığı ikilemi çok anlaşılır buluyorum.
Bir tarafta:
“Çocuğum geri kalmasın.”
düşüncesi var.
Diğer tarafta:
“Biraz da dinlensin.”
diyoruz.
Aslında bu iki seçenekten birini tercih etmek zorunda değiliz.
Çocuk dinlenirken sorumluluklarını da tamamen bırakmayabilir.
Buradaki önemli nokta ölçüyü korumak.
Tatilde yüzlerce soru çözmek, tatili iyi değerlendirmek anlamına gelmez. Aynı şekilde bütün günü telefon başında geçirmek de gerçek bir dinlenme değildir.
Bence iyi bir ara tatilde çocuk ailesiyle zaman geçirmeli, hareket etmeli, oyun oynamalı, yeterince uyumalı ve gerekiyorsa birkaç akademik eksiğine kısa süre ayırmalı.
Bazen veli olarak yapabileceğimiz en doğru şey çocuğun programına yeni bir görev eklemek değil, gereksiz birkaç görevi çıkarmaktır.
Sık Sorulan Sorular
Ara tatilde çocuk her gün ders çalışmalı mı?
Hayır. Her çocuk için her gün ders çalışma zorunluluğu yoktur. Belirgin bir akademik ihtiyaç varsa kısa çalışmalar yapılabilir. Bunun yanında dinlenme ve serbest zaman da korunmalıdır.
Ara tatilde kaç saat ders çalışılmalı?
Tek bir doğru süre yoktur. Süreden önce hedefi belirlemek daha yararlıdır. Küçük bir konu eksiği için kısa ve odaklı bir çalışma yeterli olabilir.
İlk yazılıları düşük gelen öğrenci çok çalışmalı mı?
Önce düşük notun nedenini anlamak gerekir. Konu eksiği varsa tekrar yapılabilir. Ancak sorun yanlış çalışma yöntemi veya sınav kaygısıysa yalnızca soru sayısını artırmak yeterli olmaz.
Ara tatilde telefon tamamen serbest bırakılmalı mı?
Hayır. Kullanım süresi biraz artabilir ancak özellikle uyku düzenini bozan sınırsız ekran kullanımına karşı temel aile kurallarını korumak gerekir.
Sonuç: Ara Tatilde Dengeyi Koruyun
Ara tatilde çocuğum ders çalışmalı mı?
Evet, ihtiyaç varsa kısa ve hedefli çalışmalar yapabilir.
Ancak ara tatilin tamamını akademik çalışma programına çevirmeyin.
Önce çocuğunuza bakın.
Yorgun mu?
Bir konu eksiği mi var?
Nasıl çalışacağını mı bilmiyor?
Telefon düzeni mi bozuldu?
Yoksa gerçekten birkaç gün dinlenmeye mi ihtiyacı var?
Cevabı bulduğunuzda programı oluşturmak da kolaylaşır.
Bazen doğru olan 30 dakikalık matematik tekrarıdır. Bazen kitap okumaktır. Bazen erken yatmaktır. Bazen de hiçbir akademik görev olmadan bir gün dinlenmektir.
Çünkü iyi bir ara tatil, çocuğun hem dinlendiği hem de okula dönmeye hazırlandığı tatildir.
Yazar Hakkında
Bu içerik; öğrencilerin ara tatili akademik baskıya dönüşmeden, dinlenme ve sorumluluk arasında sağlıklı bir denge kurarak geçirmelerine yardımcı olmak, velilerimize ve öğretmenlerimize rehberlik etmek amacıyla Psikolojik Danışman ve Çocuk Gelişimi Uzmanı Ayhan Hoca tarafından kaleme alınmıştır. Ders çalışma alışkanlıkları, öğrenci motivasyonu, sınav süreçleri, okula uyum ve çocuk gelişimi hakkında merak ettiğiniz soruları üst menüde yer alan Ayhan Hoca’ya Sor sayfasından bana ücretsiz olarak iletebilirsiniz.
0 yorum