7.Sınıf Sosyal Bilgiler Ortak Mirasımız Test 5 Çöz

Tarihî bir araştırmada iki ayrı belge ihtiyacı ortaya çıkıyor: İlk ekip Osmanlı sarayındaki bir törenin resimli tasvirini, ikinci ekip ise bir metnin estetik yazılışını incelemek istiyor. Araştırmacılar dönemin sanat eserlerini kaynak olarak kullanacak.

İstanbul’daki Süleymaniye Camii ile Edirne’deki Selimiye Camii, Mimar Sinan’ın başlıca eserlerindendir. Bir mimarlık araştırması, bu yapıların Osmanlı mühendislik ve estetik anlayışına katkısını ziyaretçi sayısı gibi dolaylı verilerle değil, yapıların kendisi üzerinden incelemek istiyor.

Osmanlı hukukunu araştıran öğrenciler üç örneğe rastladı: (1) Dinî esaslara göre karara bağlanan bir aile hukuku uyuşmazlığı; (2) padişahın devlet idaresini düzenleyen kanunnamesi; (3) Ahmet Cevdet Paşa öncülüğünde hazırlanan medeni hukuk kurallarını derleyen Mecelle.

Tanzimat sonrasında Osmanlı’da yeni meslek okulları kurulmuştur. Bir kent için yapılan insan gücü planında, haberleşme ağında görev yapacak uzmanlarla fabrikalarda teknik üretimi sürdürecek elemanların iki ayrı kurumda yetiştirilmesi amaçlanıyor.

Bir sergi metninde Osmanlı’da eğitim kurumlarının aynı amaçla çalıştığı ileri sürülüyor. Oysa sıbyan mekteplerinde ilk okuma-yazma ve gündelik bilgiler öğretiliyor; medreselerde matematik, astronomi ve tıp dâhil farklı dersler okutuluyor; Enderun’da ise devletin üst düzey yöneticileri yetiştiriliyordu.

Osmanlı’da Divan-ı Hümâyun, devlet işlerinin görüşüldüğü önemli bir kurumdu. Fatih Dönemi’nden itibaren toplantılara veziriazamların başkanlık etmesi yerleşti. II. Mahmud Dönemi’nde Divan kaldırılarak farklı yönetim alanları için nazırlıklar oluşturuldu.

Divan-ı Hümâyun arşivinde üç dosya bulunuyor: kadı atamalarına ilişkin kayıtlar, hazine gelir ve gider defterleri, yabancı devletlerle yapılan antlaşmaların resmî yazışmaları. Ziyaretçilerden biri, antlaşma metinlerinde padişahın tuğrasıyla ilgili işlemleri yürüten görevlinin belgelerini incelemek istiyor.

Osmanlı Beyliği’nin ilk yıllarında bey, önemli kararlarda diğer beylerin görüşlerini dikkate alıyordu. Devletin sınırları genişleyince başkentteki saray ve Divan-ı Hümâyun merkez yönetiminin, eyalet ve sancaklar ise taşra yönetiminin parçaları hâline geldi. Devlet başkanı ve yöneticilerin unvanlarında da zamanla değişim yaşandı.

MEB kitabında Balkan ülkelerindeki yemek adları, Kuzey Afrika’daki Osmanlı müziği etkileri, Şam’daki tarihî Hamidiye Çarşısı ve Kuzey Kıbrıs’ta sürdürülen Karagöz gösterileri Osmanlı kültürünün günümüzdeki izleri arasında gösteriliyor. Bir sergi, bu mirası hem fiziksel yapı hem de yaşatılan gösteri geleneği bakımından tanıtacak.

XIII. yüzyılda inşa edilen Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, ibadet ile sağlık hizmetini aynı yapı topluluğunda birleştiriyordu. XVI. yüzyılda Mimar Sinan’ın inşa ettiği Süleymaniye Külliyesi ise cami ve darüşşifanın yanı sıra medrese ile imareti de kapsıyordu.