7.Sınıf Sosyal Bilgiler Ortak Mirasımız Test 4 Çöz

XVIII. yüzyıl Avrupa’sını konu alan bir sergide, Osmanlı çini ve halı desenleriyle düzenlenmiş bir saray salonu ile Osmanlı kahve kültüründen etkilenerek oluşmuş bir kent buluşma mekânı canlandırılıyor. Sergi, Osmanlı–Avrupa ilişkilerini yalnız savaş ve antlaşmalar üzerinden değerlendiren bir görüşe karşı hazırlanmıştır.

Said Mehmed Efendi, Fransa gezisi sırasında basımevlerinde kitapların kısa sürede çoğaltılabildiğini gördü. İstanbul’a dönünce İbrahim Müteferrika ile bir matbaa kurmak üzere girişimde bulundu. Sadrazam Damat İbrahim Paşa bu çalışmayı desteklerken bazı hattatlar matbaaya karşı çıktı.

XVIII. yüzyıl başlarında İstanbul’daki ahşap yapıların yoğunluğu büyük yangınların söndürülmesini güçleştiriyordu. Aynı dönemde toplum sağlığını korumaya yönelik uygulamalara da önem verildi. Bir arşiv araştırması, bu iki ihtiyaca karşılık gelen yenilikleri yan yana sergilemek istiyor.

III. Selim, askerî disiplini geliştirmek ve modern eğitimle subay yetiştirmek için birbirini tamamlayan yenilikler gerçekleştirdi. Hazırlanan bir araştırma tablosunda “Yenilik için gereken kaynak” ve “Yetiştirilmek istenen insan gücü” başlıkları bulunmaktadır.

Lale Devri’nde Yirmisekiz Mehmed Çelebi, Fransa’ya giderek gözlemlerini Osmanlı yöneticilerine raporladı. III. Selim Dönemi’nde ise Londra, Paris, Berlin ve Viyana’da daimî elçilikler açıldı. Tarih kulübü bu iki gelişmeyi aynı zaman çizgisinde sergiliyor.

III. Selim, disiplinini yitiren Yeniçeri Ocağının yanında Avrupa usullerine göre eğitilen Nizâm-ı Cedîd Ordusunu kurdu. II. Mahmud ise 1826’da Yeniçeri Ocağını kaldırdı ve ardından Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye adlı yeni bir ordu oluşturdu.

II. Mahmud Dönemi’ne ait kurumları tanıtan bir müzede dört bilgi kartı hazırlanmıştır. Kartlarda hem kurumların kuruluşu hem de devlet yönetimi ve toplumsal yaşam bakımından üstlendikleri görevler açıklanmaktadır.

1839’da ilan edilen Tanzimat Fermanı’nda can ve mal güvenliğinin korunması, eşitlik ve kişilerin haklarıyla yükümlülüklerini önceden bilmesi gibi ilkeler vurgulandı. Buna karşın bir taşra yönetiminde askerlik yükümlülüklerinin duyurulmadan değiştirildiği ve kişilerin mallarına hangi koşullarda müdahale edilebileceğinin belirsiz bırakıldığı görülüyor.

Bir arşivde üç ayrı Osmanlı belgesi sergileniyor. 1876 Kanun-i Esasi ile meşrutiyet yönetimine geçilerek Meclis-i Mebusan açıldı. 1839 Tanzimat Fermanı can ve mal güvenliğine ilişkin güvenceler içeriyordu. 1856 Islahat Fermanı ise gayrimüslimlere devlet memuru olabilme ve kendi okullarını açabilme gibi yeni haklar tanıyordu.

XIX. yüzyılda Osmanlı’da kurulan bir kumaş fabrikası, üretimini Avrupa’dan getirilen makineler, ithal yün ve yabancı ustalarla sürdürüyor. Fabrika yerli pazarda kaliteli kumaş satabilse de makine onarımı ve ham madde temininde dış kaynaklara bağımlı kalıyor. Yeni yatırım planında bu iki bağımlılığı azaltmak öncelikli hedef olarak belirleniyor.