8. Sınıf Fen Bilimleri Mevsimler ve İklim Test 4 Çöz

Bir araştırmada 40 yıllık dört döneme ait veriler karşılaştırılıyor. Dönemler ilerledikçe atmosferdeki sera gazı miktarının arttığı, ortalama sıcaklığın yükseldiği, buzul alanlarının küçüldüğü ve kurak geçen yıl sayısının arttığı belirleniyor. Aynı dönemde bazı yıllarda çok soğuk kış günlerinin de yaşandığı kaydediliyor.

Bir öğrenci, Güneş ışınlarının geliş açısının yüzeydeki ısınmaya etkisini araştırmak için özdeş lambaları eşit uzaklıktan, eşit süre boyunca özdeş siyah yüzeylere tutuyor. K düzeneğinde ışınların yüzeyle yaptığı açı 75°, aydınlanan alan 30 cm² ve sıcaklık artışı 6 °C; L düzeneğinde açı 45°, aydınlanan alan 45 cm² ve sıcaklık artışı 4 °C; M düzeneğinde açı 20°, aydınlanan alan 75 cm² ve sıcaklık artışı 2 °C olarak ölçülüyor. Buna göre; I. Işınların yüzeyle yaptığı açı büyüdükçe aydınlanan alan küçülmüştür. II. Aynı miktardaki ışık daha dar alana yayıldığında birim yüzeye aktarılan ısı enerjisi artmıştır. III. Bu deney tek başına Dünya'daki mevsimlerin yalnızca Güneş ışınlarının geliş açısından kaynaklandığını kanıtlar.

Aynı tarihte 40° kuzey enlemindeki K şehrinde gündüz süresi 15 saat, 40° güney enlemindeki M şehrinde 9 saat, Ekvator üzerindeki L şehrinde ise 12 saat ölçülüyor. Yaklaşık üç ay sonra üç şehirde de gece ve gündüz sürelerinin birbirine eşit olduğu belirleniyor.

Kuzey Yarım Küre'deki bir şehirde yere dik yerleştirilen aynı çubuğun öğle vakti gölge boyları 21 Aralık'ta 126 cm, 21 Mart'ta 72 cm, 21 Haziran'da 34 cm ve 23 Eylül'de 72 cm olarak ölçülüyor. Buna göre; I. Güneş ışınlarının geliş açısı 21 Haziran'da en büyüktür. II. 21 Mart ve 23 Eylül'deki eşit gölge boyları, bu tarihlerde öğle vakti ışınların benzer açılarla geldiğini destekler. III. 21 Haziran'da gölgenin en kısa olmasının nedeni Dünya'nın bu tarihte Güneş'e en yakın konumda olmasıdır.

Öğretmen iki Dünya modeli hazırlıyor. P modelinde Dünya'nın dönme ekseni 23° 27′ eğik tutuluyor, eksenin uzaydaki yönü korunuyor ve Dünya Güneş etrafında çembersel bir yörüngede dolandırılıyor. R modelinde Dünya'nın dönme ekseni dolanma düzlemine dik tutuluyor ve Dünya Güneş etrafında eliptik bir yörüngede dolandırılıyor. Her iki modelde de Dünya kendi ekseni etrafında dönüyor.

Eş yükseltide bulunan A, B ve C bölgelerinde aynı anda yapılan ölçümler şöyledir: A: 16 °C, 1024 hPa, bağıl nem ; B: 30 °C, 1006 hPa, bağıl nem ; C: 22 °C, 1014 hPa, bağıl nem . Bölgeler arası uzaklıkların eşit ve diğer koşulların aynı olduğu kabul ediliyor.

Bir kıyı bölgesinde gündüz kara yüzeyinin sıcaklığı 34 °C, deniz yüzeyinin sıcaklığı 25 °C; gece ise kara yüzeyinin sıcaklığı 18 °C, deniz yüzeyinin sıcaklığı 22 °C ölçülüyor. Diğer koşulların aynı olduğu kabul ediliyor.

Nem miktarları eşit iki kapalı ortamda metal yüzeyler farklı sıcaklıklara kadar soğutuluyor. K ortamındaki metal yüzey 5 °C olduğunda üzerinde su damlacıkları oluşuyor. L ortamındaki metal yüzey -4 °C olduğunda ise yüzey üzerinde ince buz kristalleri oluşuyor. Her iki ortamda da havadaki su buharı miktarı yeterlidir.

Bir meteoroloji istasyonunda üç saatlik ölçümlerde hava basıncı 1018 hPa'dan 1005 hPa'a düşerken bağıl nem 'den 'e, rüzgâr sürati ise 6 km/sa.'ten 24 km/sa.'e yükseliyor. Meteorolog bu değişimleri kısa süreli hava tahmini yapmak için kullanıyor.

Bir belediye iki farklı karar için bilimsel veri topluyor. I. Yeni yapılacak konutların uzun yıllar boyunca görülen sıcaklık ve yağış koşullarına uygun tasarlanması. II. Yarın yapılacak açık hava etkinliğinin kuvvetli sağanak ve fırtına olasılığı nedeniyle ertelenip ertelenmemesi.