8. Sınıf Fen Bilimleri Mevsimler ve İklim Test 3 Çöz

Soru 1 / 10

Bir şehir için şu bilgiler veriliyor: Son 40 yılda yaz mevsimi ortalama sıcaklığı 1,3 °C artmış, donlu gün sayısı azalmış ve çok sıcak gün sayısı yükselmiştir. Meteoroloji birimi ayrıca ertesi gün için kuvvetli sağanak uyarısı yayımlamıştır. Aynı şehirde geçen yıl nisan ayında bir gün kar yağmıştır.

Bu bilgilerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel olarak doğrudur?

Nisan ayında kar yağması, uzun dönemli sıcaklık artışının gerçekleşmediğini kanıtlar. Ertesi günkü sağanak tahmini, şehrin 40 yıllık iklim özelliklerini tek başına belirler. Çok sıcak gün sayısının artması yalnızca ertesi günkü hava durumuyla açıklanabilir. 40 yıllık sıcaklık ve donlu gün verileri iklimdeki değişimi değerlendirmede kullanılabilir; sağanak tahmini ve tek günlük kar ise kısa süreli hava olaylarıdır.

Soru 2 / 10

Ankara'da X tarihinde gündüz süresi yaklaşık 15 saat, Güney Yarım Küre'de benzer enlemdeki P şehrinde ise yaklaşık 9 saattir. Yaklaşık üç ay sonra Y tarihinde her iki şehirde de gece ve gündüz süreleri birbirine eşit hâle geliyor.

X ve Y tarihleri aşağıdakilerden hangisi olabilir?

X: 21 Aralık — Y: 21 Mart X: 21 Haziran — Y: 23 Eylül X: 23 Eylül — Y: 21 Aralık X: 21 Mart — Y: 21 Haziran

Soru 3 / 10

Bir araştırmada aynı bölge için dört farklı döneme ait ortalama değerler karşılaştırılıyor: Atmosferdeki CO₂ miktarı sırasıyla 320, 350, 390 ve 420 birim; ortalama sıcaklık değişimi 0,0 °C, +0,2 °C, +0,6 °C ve +1,0 °C; buzul alanı ise 100, 94, 82 ve 70 birim olarak kaydediliyor.

Bu verilere dayanarak aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?

CO₂ miktarı arttığında her bölgede mutlaka aynı miktarda yağış artışı olur. Buzul alanındaki azalmanın tek nedeni günlük hava olaylarıdır. Veriler, sera gazı miktarındaki artışla ortalama sıcaklık artışının ve buzul alanındaki azalmanın birlikte görülebildiğini; bunun küresel iklim değişikliğiyle uyumlu olduğunu gösterir. Bir bölgedeki tek bir soğuk gün, tabloda görülen uzun dönemli sıcaklık artışını geçersiz kılar.

Soru 4 / 10

Bir belediye, 'Şehrimizin iklimi son yıllarda ısındı.' iddiasını bilimsel olarak değerlendirmek istiyor. Araştırma ekibine dört veri paketi sunuluyor.

Bu iddiayı değerlendirmek için aşağıdaki veri paketlerinden hangisi en uygundur?

Şehrin birbirini izleyen iki 35 yıllık dönemine ait aylık sıcaklık ortalamaları, aşırı sıcak gün sayıları ve yağış kayıtları Önümüzdeki beş güne ait sıcaklık ve yağış tahminleri Geçen yılın en sıcak haftasında ölçülen saatlik sıcaklık değerleri Şehirde yaşanan tek bir aşırı sıcak gününe ait haber ve fotoğraflar

Soru 5 / 10

Bir öğrenci sabah yaptığı gözlemleri şöyle kaydediyor: K olayında 5 °C sıcaklıktaki otomobil camı üzerinde su damlacıkları oluşuyor. L olayında -3 °C sıcaklıktaki çimenlerin üzerinde ince buz kristalleri görülüyor. M olayında ise yeryüzüne yakın havada çok küçük su damlacıkları asılı kaldığı için görüş mesafesi azalıyor.

K, L ve M olayları sırasıyla hangisinde doğru adlandırılmıştır?

Sis – Kırağı – Çiy Yağmur – Çiy – Sis Çiy – Dolu – Kırağı Çiy – Kırağı – Sis

Soru 6 / 10

Eş yükseltide ve birbirine eşit uzaklıkta bulunan A, B ve C bölgelerinde aynı anda ölçüm yapılıyor. A: 19 °C, 1020 hPa; B: 28 °C, 1008 hPa; C: 23 °C, 1014 hPa. Diğer koşulların aynı olduğu kabul ediliyor.

Bu verilere göre aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

Rüzgâr B'den A ve C'ye doğru eser; çünkü sıcak bölgeden soğuk bölgeye hava hareketi olur. Yüzeye yakın rüzgâr A ve C'den B'ye doğru eser; A-B arasındaki basınç farkı daha büyük olduğundan bu doğrultudaki rüzgâr daha hızlı olabilir ve B'de yağış ihtimali daha fazladır. A bölgesinde yükselici hava hareketi, B bölgesinde alçalıcı hava hareketi görülür. Basınç farkları bulunduğu hâlde sıcaklıklar farklı olduğu için bölgeler arasında yatay hava hareketi oluşmaz.

Soru 7 / 10

Üç Dünya modeli özdeş lambaların çevresinde dolandırılıyor. K modelinde eksen 23° 27′ eğik ve dolanma boyunca eksen yönü korunuyor. L modelinde eksen dolanma düzlemine dik tutuluyor. M modelinde eksen eğik ancak Dünya dolanırken eksenin kuzey ucu her konumda lambaya çevriliyor. Modellerde 40° kuzey ve 40° güney enlemlerindeki noktaların yıl içindeki aydınlanma süreleri karşılaştırılıyor.

Gerçek Dünya'daki mevsimsel değişimleri en uygun biçimde modelleyen düzenek ve gerekçesi hangisidir?

L; çünkü eksen eğikliği olmazsa iki yarım kürede farklı mevsimler daha belirgin oluşur. M; çünkü kuzey kutbunun sürekli Güneş'e dönük olması Dünya'nın gerçek hareketini temsil eder. K; çünkü eksen eğikliği korunurken Dünya'nın dolanması, yarım kürelerin yıl içinde farklı aydınlanma koşulları yaşamasını sağlar. K ve M; çünkü eksen eğik olduğu sürece eksenin uzaydaki yönünün önemi yoktur.

Soru 8 / 10

Yeri bilinmeyen bir şehirde yere dik yerleştirilen aynı çubuğun öğle vakti gölge boyları ölçülüyor: 21 Mart 62 cm, 21 Haziran 105 cm, 23 Eylül 62 cm, 21 Aralık 28 cm.

Bu verilere göre şehirle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Güney Yarım Küre'dedir ve 21 Aralık'ta gündüz süresi gece süresinden uzundur. Yengeç Dönencesi üzerindedir ve 21 Haziran'da Güneş ışınlarını dik alır. Ekvator üzerindedir çünkü 21 Mart ve 23 Eylül'deki gölge boyları eşittir. 21 Aralık'ta gölge oluştuğuna göre şehir Kuzey Yarım Küre'dedir.

Soru 9 / 10

Bir öğrenci mevsimlerin Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığındaki değişimden kaynaklandığını savunuyor. Arkadaşları bu görüşe karşı üç gözlem sunuyor: I. Dünya 3 Ocak civarında Güneş'e en yakın konumdayken Kuzey Yarım Küre'de kış yaşanır. II. Dünya 4 Temmuz civarında Güneş'e en uzak konumdayken Kuzey Yarım Küre'de yaz yaşanır. III. Aynı tarihte Kuzey ve Güney Yarım Kürelerde farklı mevsimler yaşanabilir.

Bu gözlemlerden hangileri öğrencinin görüşünün mevsimleri açıklamak için yeterli olmadığını gösterir?

Yalnız I I ve II II ve III I, II ve III

Soru 10 / 10

Dünya modeli üzerinde 35° kuzey enlemindeki K ve 35° güney enlemindeki L noktaları işaretleniyor. Gerçek Dünya'da aynı tarihte K noktasında gündüz süresi 14 saat, L noktasında 10 saat ölçülüyor. Daha sonra modelde Dünya'nın eksen eğikliği sıfırlanıyor; ancak Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönme ve Güneş etrafındaki dolanma hareketleri sürdürülüyor.

Modelin bu yeni durumunda K ve L noktaları için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

K noktası yıl boyunca L noktasından daha uzun gündüz yaşar. K ve L noktalarında mevsimsel gündüz süresi ve Güneş ışınlarının geliş açısı farkları büyük ölçüde ortadan kalkar. Dünya'nın yörüngesi elips olduğu için K ve L noktalarında mevsimler daha belirgin hâle gelir. Yalnız sıcaklık farkları ortadan kalkar, gündüz sürelerindeki mevsimsel değişim aynı kalır.

8. Sınıf Fen Bilimleri Mevsimler ve İklim Test 3 Çöz