8. Sınıf Fen Bilimleri Mevsimler ve İklim Test 5 Çöz

Bir şehirde uzun yıllık kayıtlara göre temmuz ayı sıcaklık ortalaması ocak ayından belirgin biçimde yüksektir. Bu şehirde X tarihinde gündüz süresi 14 saat 50 dakika ve öğle vakti gölge boyu 36 cm olarak ölçülüyor. Yaklaşık üç ay sonra Y tarihinde gündüz süresi 12 saate düşüyor ve öğle vakti gölge boyu 68 cm oluyor.

Aynı gün, öğle vakti 35° kuzey enlemindeki K şehrinde 1 m'lik dik çubuğun gölge boyu 42 cm ve gündüz süresi 14 saat 20 dakika; 35° güney enlemindeki L şehrinde ise aynı çubuğun gölge boyu 86 cm ve gündüz süresi 9 saat 40 dakika olarak ölçülüyor.

Bir öğrenci, ışınların yüzeye geliş açısının sıcaklık artışına etkisini araştırmak istiyor. Dört düzeneğin özellikleri şöyledir: K: geliş açısı 30°, uzaklık 40 cm, aydınlatma süresi 8 dakika, siyah yüzey. L: geliş açısı 60°, uzaklık 40 cm, aydınlatma süresi 8 dakika, siyah yüzey. M: geliş açısı 60°, uzaklık 30 cm, aydınlatma süresi 8 dakika, siyah yüzey. N: geliş açısı 60°, uzaklık 40 cm, aydınlatma süresi 12 dakika, beyaz yüzey.

Bir kent için iki farklı veri grubu hazırlanıyor. Birinci grupta son 40 yılda yaz aylarının ortalama sıcaklığı, yıllık yağış miktarı ve donlu gün sayısı bulunuyor. İkinci grupta ise önümüzdeki üç gün için sıcaklık, rüzgâr ve sağanak tahminleri yer alıyor. Buna göre; I. Birinci grup kentin iklim özelliklerini değerlendirmede kullanılabilir. II. İkinci gruptaki üç günlük yağış tahmini, kentin ikliminin değiştiğini tek başına kanıtlar. III. İkinci grup meteorolojinin çalışma alanına girer.

Eş yükseltide ve aralarındaki uzaklıklar eşit olan A, B, C ve D bölgelerinde hava basınçları sırasıyla 1024 hPa, 1012 hPa, 1005 hPa ve 1021 hPa olarak ölçülüyor. Diğer koşulların aynı olduğu kabul ediliyor.

Bir deneyde beherglastaki su ısıtılıyor. Oluşan su buharı, üstte bulunan ve 5 °C'ye kadar soğutulmuş metal levhaya çarptığında su damlacıklarına dönüşüp aşağı düşüyor. İkinci düzende ise havadaki su buharı -5 °C'ye soğutulmuş kuru bir metal yüzey üzerinde ince buz kristalleri hâlinde birikiyor.

Bir meteoroloji istasyonu yaklaşan hava değişimini değerlendirmek için üç saat arayla ölçüm yapıyor. İlk ölçümde basınç 1018 hPa, bağıl nem yüzde 56 ve rüzgâr sürati 7 km/sa.; ikinci ölçümde basınç 1004 hPa, bağıl nem yüzde 86 ve rüzgâr sürati 26 km/sa. olarak kaydediliyor.

Özdeş iki saydam kap eşit süre boyunca özdeş lambalarla aydınlatılıyor. A kabında normal hava, B kabında ise daha yüksek oranda karbondioksit içeren hava bulunuyor. Lambalar kapatıldıktan 10 dakika sonra A kabının sıcaklığı 6 °C, B kabının sıcaklığı 3 °C azalmıştır.

Bir öğrenci mevsimleri modellemek için Dünya küresinin eksenini eğik yerleştiriyor. Ancak küreyi Güneş modeli etrafında dolandırırken, Dünya'nın kuzey kutbunu her konumda Güneş'e doğru çeviriyor. Öğretmen modelin bu hâliyle gerçek Dünya'nın hareketini doğru temsil etmediğini söylüyor.

Üç bölgenin 40 yıllık iklim kayıtları şöyledir: X bölgesinde her mevsim yağış görülür, kışlar ılık ve yağışlıdır, doğal bitki örtüsü ormandır. Y bölgesinde yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Z bölgesinde yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır; doğal bitki örtüsü bozkırdır.