6.Sınıf Sosyal Bilgiler Evimiz Dünya Test 5 Çöz

Soru 1 / 10

Çöl kenarında yer alan bir yerleşmede yağış az, kullanılabilir su miktarı sınırlıdır. Daha önce yalnız küçük bir alanda tarım yapılırken güneş enerjili pompalar ve suyu tasarruflu kullanan sulama yöntemleriyle birkaç ek parsel üretime açılmıştır. Ancak yerleşmenin kullanabildiği toplam su miktarı artmamıştır.

Bu gelişmelerden hareketle hangi değerlendirme daha güçlü biçimde desteklenir?

Teknoloji tarımsal üretimi geliştirebilir; sınırlı su kaynağını korumak yine gereklidir. Tarımsal alan genişlediğine göre kullanılabilir suyun toplam miktarı da artmıştır. Güneş enerjili pompalar çölün iklimini değiştirerek yağış miktarını artırmıştır. Yeni sulama yöntemleri uygulandığı için gelecekte kuraklık yaşanmayacağı anlaşılır.

Soru 2 / 10

İç Anadolu’nun bazı yüksek düzlüklerinde bozkır bitki örtüsünden yararlanılarak küçükbaş hayvancılık yapılmaktadır. Bir mera alanında otlatılan hayvan sayısının otların kendini yenileyebileceği düzeyi aşması üzerine bitki örtüsü seyrekleşmiş; ardından rüzgârla taşınan toprak miktarı artmıştır.

Bu örnek, doğal çevre ile beşerî faaliyetler arasındaki ilişkiyi nasıl göstermektedir?

Toprak aşınmasının artması, otlatılan hayvan sayısının ilk kez yükselmesine neden olmuştur. Bitki örtüsündeki seyrelmenin yalnızca yağışın artmasından kaynaklandığı kanıtlanmıştır. Doğal bitki örtüsü hayvancılığı desteklemiş, aşırı kullanım da doğal çevreyi olumsuz etkilemiştir. Hayvancılığın gelişmesi, toprağın rüzgârla taşınma olasılığını tamamen ortadan kaldırmıştır.

Soru 3 / 10

Bir yerleşim alanının 2005 ve 2025 yıllarındaki zemin özellikleri ile aynı miktardaki yağışta ölçülen yüzey akışı oranları görselde karşılaştırılmıştır. Belediyenin amacı, ölçülen değişimi doğru yorumlamaktır.

Yalnız görseldeki verilere dayanarak hangi sonuca ulaşılabilir?

Yüzey akışındaki artışın nedeni, ikinci dönemde yağan yağmurun miktarının daha yüksek olmasıdır. Aynı yağış koşullarında geçirimsiz yüzey oranı yükselmiş, ölçülen yüzey akışı da artmıştır. Geçirimsiz yüzeylerin oranı azaldığı için yağışın yüzeyden akışa geçme oranı düşmüştür. Grafik, yer altı suyu seviyesinin 20 yılda ne kadar azaldığını kesin olarak göstermektedir.

Soru 4 / 10

Bir tarım araştırmasında rüzgârın toprağı aşındırmasına karşı bitki örtüsünün etkisi incelenecektir. Dört parselin özellikleri şöyledir:

K: Eğim %10, yıllık yağış 600 mm, bitki örtüsü yoğun
L: Eğim %10, yıllık yağış 600 mm, bitki örtüsü seyrek
M: Eğim %20, yıllık yağış 600 mm, bitki örtüsü yoğun
N: Eğim %20, yıllık yağış 800 mm, bitki örtüsü seyrek

Araştırmacı, farklı sonuçları bitki örtüsüne bağlayabilmek için diğer iki koşulu aynı tutmak istemektedir.

Bu amaca göre hangi iki parselin karşılaştırılması en uygundur?

K ile M L ile N M ile N K ile L

Soru 5 / 10

Denizden iç kesimlere ilerleyen nemli havanın karşısına çıkan dağ sırası ile iki yamacın yıllık yağışları görselde verilmiştir. K ve L bölgelerindeki yağış farkının oluşumunda yer şekillerinin etkisi araştırılmaktadır.

Görseldeki yağış dağılımını açıklayan en uygun süreç hangisidir?

Denizden uzaklaşınca sıcaklık kesin yükseldiğinden iç kesimde yağış azalır. İki bölgenin farklı meridyenlerde olması yağışın miktarını doğrudan belirler. Nemli hava K yamacında yükselip yağış bıraktığından L’ye daha az nem ulaşır. Denizden gelen hava iç yamaçta daha çok yükseldiğinden asıl yağış L’de oluşur.

Soru 6 / 10

Bir ilçeden başka yerleşimlere taşınan 100 aileyle yapılan ankette ailelerin belirttikleri başlıca göç nedenleri şöyledir:

• İş olanaklarının yetersizliği: 40 aile
• Eğitim ihtiyacı: 25 aile
• Uzun süren kuraklık ve üretim kaybı: 20 aile
• Ailevi nedenler: 15 aile

Bu verileri gören biri, “İlçeden göçün tek nedeni kuraklıktır.” demiştir.

Bu görüşe ilişkin hangi değerlendirme verilerle en güçlü biçimde desteklenir?

Doğal çevre koşulları göçte etkili olsa da ekonomik ve toplumsal etkenler de rol oynamıştır. İş için ayrılan ailelerin tamamının başka yerleşimlere kalıcı olarak yerleştiği kanıtlanmıştır. Kuraklık gerekçesi, iş ve eğitim gerekçelerinin toplamından daha yaygındır. İlçeden ayrılan aile sayısı, ilçenin toplam nüfusunun kesin azaldığını kanıtlamaktadır.

Soru 7 / 10

Bir kentte yeni konut alanı belirlenirken iki mahalle incelenmiştir. Kuzey yamacında eğim fazladır ve son yıllarda şiddetli yağışların ardından küçük heyelanlar görülmüştür. Güneydeki düz alanda ise heyelan kaydı bulunmamaktadır. Belediye hem konut ihtiyacını karşılamak hem de doğal afet riskini azaltmak istemektedir.

Bu koşullarda hangi plan iki amacı birlikte en tutarlı biçimde gözetir?

Eğimli alandaki yeni yapı sayısını azaltıp yalnızca yağışlı günlerde geçici yol kapatmak. Zemin etüdüyle riskli yamaçları belirleyip konutları güvenli düz alanlara yönlendirmek. Düz alandaki konutları durdurup eğimli yamaçta teraslama sonrası yeni yapıları yoğunlaştırmak. Yamaçta mevcut yapılaşma sınırını koruyup öncelikle yeni otopark ve bağlantı yolları açmak.

Soru 8 / 10

Dünya haritasında üç farklı gemi yolculuğu renkli çizgilerle gösterilmiştir. Güzergâhlar şematik çizilmiştir; amaç gemilerin iki kara parçası arasında geçtiği temel okyanusu belirlemektir.

Görseldeki 1, 2 ve 3 numaralı yolculuklarda geçilen okyanuslar sırasıyla hangileridir?

Atlas Okyanusu – Büyük Okyanus – Hint Okyanusu Hint Okyanusu – Atlas Okyanusu – Büyük Okyanus Atlas Okyanusu – Hint Okyanusu – Güney Okyanus Atlas Okyanusu – Hint Okyanusu – Büyük Okyanus

Soru 9 / 10

Bir sahil ilçesinde sürekli yaşayan nüfus 9 bindir. Yaz aylarında turizmle birlikte ilçede bulunan kişi sayısı 22 bine çıkmaktadır. İlçenin atık su arıtma tesisinin kapasitesi ise 13 bin kişiliktir. Belediye, doğal kıyı çevresini korurken artan yazlık hizmet ihtiyacını karşılamak istemektedir.

Belediyenin bu iki amacı birlikte gözeten öncelikli kararı hangisi olmalıdır?

Yazın artan yükü karşılayacak esnek arıtma kapasitesi oluşturup atık suyu düzenli izlemek. İçme suyu depolarını genişletip atık su arıtma kapasitesini mevcut düzeyde tutmak. Yazlık nüfusa geçici depolama alanları ayırıp arıtma yatırımını yoğun sezon sonrasına bırakmak. Yeni turizm işletmelerini ayrı bir şebekeye bağlayıp toplam arıtma kapasitesini değiştirmemek.

Soru 10 / 10

K ve L bölgelerinde aynı yılın mevsimlik yağış miktarları görselde gösterilmiştir. İki bölgede yazın yetiştirilecek ürünlerin su ihtiyacı, sıcaklık ve toprağın su tutma özelliği eşit kabul edilmektedir. Bir tarım kooperatifi, yaz dönemi sulama hazırlığında hangi bölgeye öncelik vereceğini belirleyecektir.

Kooperatifin hangi kararı görseldeki verilerle en güçlü biçimde desteklenir?

K’de kış yağışı yüksek olduğundan yaz sulamasını gereksiz saymak. L’de yaz yağışının daha az olduğu gerekçesiyle önceliği L’ye vermek. K’de yaz yağışı daha az olduğundan sulama hazırlığını K’de yoğunlaştırmak. İki bölgede yağış dağılımı aynı olduğundan ortak sulama takvimi uygulamak.

6.Sınıf Sosyal Bilgiler Evimiz Dünya Test 5 Çöz