6.Sınıf Sosyal Bilgiler Ortak Mirasımız Test 2 Çöz

Asya Hun Devleti en güçlü dönemini Mete Han zamanında yaşamıştır. Bir tarih kaynağı, Mete Han’ın Çin’i ele geçirebilecek askerî güce sahip olmasına rağmen ülkeyi doğrudan işgal etmediğini; Çin’i vergiye bağlayarak Hun ekonomisini güçlendirmeye çalıştığını belirtir.
Bu kararı inceleyen bir öğrenci, “Mete Han’ın başarısını yalnız fethettiği topraklarla ölçmek eksik olur.” görüşünü savunur.

Türkistan’ın kurak bozkırlarında at ve koyun yetiştiriciliği yaygındı. Ancak akarsuların yakınındaki elverişli alanlarda arpa, buğday ve darı da yetiştirilebiliyordu. Bir öğrenci, bu bölge için “Doğal koşullar bütün toplulukları tek bir ekonomik faaliyetle sınırlandırmıştır.” yorumunu yapmıştır.

Bir müzenin ilk Türk sanatını tanıtan bölümünde şu üç örneğe yer verilmiştir:
• Hayvan motifleriyle süslenmiş kemer tokası
• Önemli kişilerin anı alanına dikilen balbal
• Uygurlardan kalan minyatür örneği
Müze görevlisi, bu eserlerin farklı kullanım alanlarını ortak bir sergi başlığında açıklamak istemektedir.

Türkistan’daki bazı Türk boylarının adları, bugün Anadolu’daki yerleşim adlarında da karşımıza çıkar. Örneğin Bayat, Çiğil ve Kınık adlarını taşıyan yerleşim yerleri vardır. Bir araştırmacı, bu benzerliği Türk kültürünün tarih içindeki izlerini araştırmak için başlangıç kanıtı olarak kullanmaktadır.

Uygur hükümdarı Bögü Kağan, hayvansal besinlerin tüketimini sınırlayan ve savaşçılığı zayıflattığı düşünülen Manihaizmi benimsemiştir. Ders kitabındaki tarihî kaynak, hükümdarın bu tercihinde Uygurların bozkır hayatından uzaklaşarak daha şehirli bir topluma dönüşmesini sağlama amacına da yer vermektedir.

Görselde Mete Han’ın uyguladığı onlu ordu düzeninde birlik büyüklükleri ve bunlardan sorumlu komutanlar gösterilmektedir. Bir binbaşının emrindeki birliğin daha küçük gruplara ayrılması planlanmaktadır.
Aşağıdaki dört taslakta toplam asker sayısı eşittir; ancak yalnız biri görseldeki komuta kademelerine uygundur.

Türkistan’ın geniş düzlüklerinde yerleşmeleri koruyabilecek doğal engeller sınırlıydı. Su kaynakları ve otlaklar üzerindeki rekabet de boylar arasında çatışma ihtimalini artırıyordu. Türk toplumlarında binicilik, avcılık ve silah kullanımı günlük yaşamın içinde öğreniliyordu.

İlk Türk devletlerinde kağanın yönetme yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiğine inanılırdı. Ancak bu yetki; halkın güvenliğini sağlama, insanları doyurup giydirme ve töreye bağlı kalma sorumluluklarıyla birlikte düşünülürdü.
Bir kağan, kuraklık döneminde halk için ayrılmış tahılın büyük bölümünü yalnızca saray çevresine dağıtmış, bunu da “kut sahibi olmasıyla” gerekçelendirmiştir.

Göktürk yönetimine ilişkin bir kayıtta hatunların kurultay toplantılarına katılıp görüş bildirebildiği ve oy kullanabildiği belirtilmektedir. Hatunlar gerektiğinde yabancı elçileri de kabul edebiliyordu. Önemli devlet işlerinde son kararı ise kağan veriyordu.

Görselde ilk Türk devletlerinin kuruluş ve sona eriş yılları üç ayrı zaman aralığı olarak verilmiştir. Bir tarih kulübü, devletlerin varlık sürelerini karşılaştırarak kronoloji hakkında çıkarımlar yapmaktadır.